معين الدين نطنزى

77

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

چند روزى طوىهاى سنگين و انعامات فاخر دربارهء هركس ارزانى داشته عنان عزيمت به‌طرف آن ناحيه معطوف كرد . از جمله توى خواجه اغلان كه حاكم مانكقشلاق بود ، تخلف كرد و به ياساق رسيد . پسر او توقتاميش يك دو كرّت از حضرت اردو مىگريخت و بار ديگر متوجه مىشد . چون هنوز به حد بلوغ نرسيده بود معذور مىداشتند . بعد از آنكه اورس خان تخت اوزبك را به دست فروگرفت و بر مجموع آن ممالك مستولى شد توقتاميش بگريخت و به حضرت سلطان غازى ملتجى شد ، چنانچه در ذيل آن قصهء مبارك شرح آن مذكور خواهد شد . بعد از آن‌كه نه سال از دور دولت اورس خان بگذشت به مرض طبيعى وفات يافت . بعد از او پسرش توقتاقيا نيز دو ماه حكومت كرد و بمرد . ذكر جلوس تيمور بيك خان [ بن محمد خان ] بعد از توقتاقيا سلطنت بر او مسلم شد . به غايت عيش دوست و متنعم بود و تا حدى در مداومت مبالغه مىنمود كه اكثر اوقات مست و لايعقل مىبود . و به واسطهء آن كليات ملكى مهمل و معطل مىماند ، تا به جائى رسيد كه خلل و اختلال تمام به حال خواص و عوام راه يافت و قواعد توراه قاهره بالكليه مسدود و متروك شد . حضرت سلطان غازى ، توقتاميش [ را ] به حكومت ساوران و اترار و سغناق فرستاد . تيمور بيك خان چون خبر وصول او معلوم كرد به دفع بكوشيد و توقتاميش را از [ آن ] نواحى براند و باز به عيش خود مشغول شد . جمعى كه ممد و معاون او بودند نفرتى تمام يافته در خلا و ملا خواهش توقتاميش مىكردند . اوزبك تيمور كه از مشاهير آن اردو بود بگريخت و به درگاه حضرت سلطان غازى ملتجى شده كيفيت بىسامانى الوس را به عرض رسانيد . حضرت سلطان غازى ديگرباره غياث الدين ترخان و تومان تيمور اوزبك و بختى خواجه و بيكى را مصاحب توقتاميش گردانيده به سغناق و صوران و اترار فرستاد تا توقتاميش را بر قاعدهء معهوده بر سرير خانى بنشاندند . آن زمستان